ပညာကွတ်တဲမန် တုတ်တာန်သ္ကဝ်
--------------------------------
ပညာကွတ်တဲမန် ပ္ဍဲအရာတုတ်တာန်သ္က၀်၀ွံ ဒှ်ကမၠောန်ကွတ်တဲလုပ်လၟိဟ်ကောန်ဂကူမန်ပိုဲ လၟော၀်စှ်ေကၠုၚ် နူအခေတ် အဆက်ဆက် ဇုဇဗဴလမိမပိုဲတအ်မွဲဂကူကီုရ။ နူကၠာအခေတ်ပလာတ်သတေတ် ကပေါတ်ဓာတုတအ် ဟွံဂွံပြာကတ်ၜက်ၜေတ် လုပ်အုပ်ဓလီုကေတ် ဂၠးက၀်ဏအ်ဏီဂှ် ပညာကွတ်တဲ တုတ်တာန်သ္က၀်ဏအ် ဗျာပ်တြး သၠဲလးကၠုၚ်လ၀် ပ္ဍဲဗွိုၚ်ကောန်ဂကူမန်တအ်တုဲ ပသောၚ်ပ္တုဲကဵုပြသၞာအထံက်အပၚ်ပရေၚ်မံၚ်စံၚ် ဘ၀မၞိဟ်တအ်ဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ကဵုသၞာံ ဗွဝ်ဗွ၀်ကဵုကၠံဏီရ။
ကောန်ဂကူမန်ပိုဲ၀ွံ သ္ပပဓာန်ကဵုတမ်ရိုဟ်ကၞက် ပရေၚ်လွဳ ကၠအ်သွ၀်၀ါဗ္ၚတအ်တုဲ ဂယိုၚ်ကၠုၚ်လမျီုပရေၚ်မံၚ်စံၚ် ဘ၀ကောန် ဂကူမန် တအ်အိုတ်ရ။ သ္ပပဓါန်ကဵုကမၠောန် တဵုလွဳခၞေ၀်ကေ၀် ကၠောန်ဗ္ၚတဵုတၞံသြောံတအ်တုဲ ဖျေံကၠုၚ်သဇိုၚ်မံၚ်တန်တဴအာ အကြာ ကြုၚ်စောဝ်လ္ဂော၀်ဩၚ်ၜဳဇိုၚ်ၜဳဇိုၚ်တမြး ပါမ်က၊ ထံၚ်ဇာ၊ ဂြာတ်နှိက် နဒဒှ်ကၠောန်စကမၠောန် ပ္ဍဲအကြာသံယံဇာတ မတိတ်နူတိဍာ် သဘာ၀တအ်ဂှ်လေပ်အိုတ်ရ။
နဲပညာကွတ်တဲ တမ်ရိုဟ်ကမၠောန်ညးတအ်လေ၀် ခၞံဗဒှ် က္တဵုတိတ်ကၠုၚ် နူသံယံဇာတ တိဍာ်သဘာ၀ တအ်သၟးဂၠိုၚ်ရ။ မိမကောန်ဂကူမန်တံ၀ွံ ကၠောန်၀ါဗ္ၚတဵုသြောံ ပ္ဍဲအကြာတိဍာ် ၀ါဗ္ၚတအ်ဂှ်အိုတ်ရ၊ သဘာဝဍေံကဵုဍေံ မကၠုတ်တိတ်တိုန်ကၠုၚ် ပ္ဍဲအကြာတိတံ ဗွဲမဗဗွဲကဵုအခိၚ်ရာသဳဥတုတအ်ဟေၚ် ညးတအ်ဂၠာဲ ကၠောန်တဴကမၠောန်နာနာသာ် လေပ်ရ။ ပ္ဍဲကွတ်ကမၠောန် အခေတ် ကၠာတေံ ကိုပ်ကၠာနူဓယံက်ပလာတ်သတေတ်ဟွံဂွံၜက်ၜေတ်လုပ်ဂွံ ဗွိုၚ်မၞိဟ်ဂၠးက၀်ပိုဲဏအ်ဏီမ္ဂး ကွတ်တဲတုတ်တာန်သ္က၀်ဏအ် ဒှ် ကမၠောန်စၠောံတဲမိမဇုဇဗဴလပိုဲမွဲဂကူကီု ပၟိက်ဇၞော်ဒၟံၚ်ကွေံကွေံရ။
မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဒှ်အထံက်အပၚ်စပ်ကဵုပရေၚ်မံၚ်စံၚ် ဘ၀ မၞိဟ်ပိုဲတအ် သ္က၀်ဂတေဟ်၀ွံ တိက်ကီုဂဇအ်ကီု ပၠးလးဒၞာဲဌာန်ဇၞူ မၞိဟ်မဒၟံၚ်တန်တဴတအ်တုဲ ဒးစကာရပ်စပ်သုၚ်စောဲကၠုၚ်မံၚ် လုကဴ ဂၠိုၚ်ကဵုသၞာံဗွ၀်ကၠံ လုပ်အဝေါၚ် ပၟိက်ဇၞော်ဒၟံၚ်ကွေံကွေံရ။ သ္က၀် ဂတေဟ်၀ွံ တိတ်ကၠုၚ်နူတၞံတိုန်သဘာ၀ နူဇိုၚ်ၜဳဇိုၚ်ကြုၚ်ဇိုၚ်ဩၚ် တမြးတအ်တုဲ ညးတအ်တုတ်တာန်ကၠုၚ် နဒဒှ်သ္က၀်ဂတေဟ် ဗီုပြၚ် အ၀ဲဍောတ်ဇၞော်နာနာသာ် အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ဂှ် ချိၚ်ဆတုတ်တာန် ဂွံမာန်ဖအိုတ်ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲလ္ပါ်ဒေသမုဟ်ဍုၚ်ဏအ်မ္ဂး နလၟိဟ်တၞံတုတ်တာန်သ္က၀် ဂွံရပ်စပ်သုၚ်စောဲဂၠိုၚ်အိုတ်မ္ဂး မပ္တံ တၞံခြံက်၊ တၞံခၞိဟ်၊ တၞံသၠဂဇာၚ်၊ တၞံဟေအ်တအ် ရဴ၀ွံ တၞံတိုန်သဘာ၀(၄) ဂကူရ။
၁။ တၞံခၞိဟ်တအ်မ္ဂး တၞံတိုန်ကၠုၚ်နူဇိုၚ်ၜဳကြုၚ် အကြာတမြး ပ္ဍဲ၀ါဗ္ၚ တအ်တုဲ အခိၚ်ကညၚ်ဍာ်ကှ်မ္ဂး နွံဆတမ်တၞံဗျဍေံဟေၚ် အခိၚ်တမ် သၞာံဗြဲဂူစိုပ်တိ ဍာ်ၜဳ ဍာ်ကြုၚ်ပေၚ်မ္ဂး တၞံခြံက်၊ တၞံခၞိဟ်တအ်လေ၀် ကလေၚ်ကၠုတ် တိုန်ကၠုၚ်ပၠန်ရ။ ညးလ္ၚဵုတအ်ဂှ်မ္ဂး ညးတအ် ကေတ်နၚ်တၞံမဗဳဇတအ်တုဲ တဵုလွဳကေတ် ပ္ဍဲဇိုၚ်ဇဵု ကၟာတအ်လေ၀် နွံရ။ တၞံခၞိဟ်ဂှ်မ္ဂး ယ၀်တၞံဖောအ်မ္ဂး အ၀ဲဍေံမၞုံၜိုတ်ၜါၝောံတဲဒှ် ဇမၠိၚ်တၞံဍေံ မၞုံၜိုတ်ပိပန်ဟတ်တုဲ ဗီုပြၚ်ခ္ၜောံပၠၚ်(ခ္ဍာမ်ခ္ဍာမ်) တပ် ထေၚ်တိုန်မံၚ်တုဲ တၞံဍေံကြံၚ်ကၠုၚ်မ္ဂး ဍောၚ်ပ္ကဴတ၀်သောဲသောဲ သီုတၞး ဂၠိၚ်ဂၠိၚ်ပိဂွါ်ရာၚ်ကဴတိတ်ကၠုၚ်ရ။
၂။ တၞံခြံက်ဂှ်ပၠန်မ္ဂး ကၠုတ်တိုန်ကၠုၚ်ဒၞာဲဝါဲကဵု တၞံခၞိဟ်တုပ်ပ် လေပ်ရ။ ယ၀်တၞံဖောအ်မ္ဂးတှ်ေ အဝဲဍေံ မၞုံၜိုတ်ဘာ်ၝောံတဲဒှ် ဇမၠိၚ်သၠုၚ် ဍေံမၞုံၜိုတ်ပိပန်ဟတ် ဗီုပြၚ်ခ္ၜောံတၠၚ် (ပိကၠၚ်) တုဲ တပ်ထေၚ်တိုန် မံၚ်တုဲ တၞံဍေံကြံၚ်ကၠုၚ်မ္ဂး ဍောၚ်ပ္ကဴတ၀်သောဲသောဲ သီုတၞးဂၠိၚ်ဂၠိၚ် ပိကွါ်ရၚ်ကဴတိတ်ကၠုၚ်ရ။ စပ်ကဵုတၞံခြံက် ကဵုတၞံခၞိဟ်ၜါဏအ် ယ၀် ရံၚ်မွဲတဲ တုပ်မံၚ်ကီုလေ၀် ဗီုပြၚ်ခ္ၜောံတၠၚ် တၞံဍေံ တၞဟ်ခြာမံၚ်တုဲ တၞံ ခၞိဟ်ဂှ် ညးတုတ်တာန်ရပ်စပ် သုၚ်စောဲဂၠိုၚ်ရ။ ကာလစိုပ်ကၠုၚ် အခိၚ်ဗြဲအိုတ် စတမ်နူဂိတုဘတ်၀ှ် ရာသဳ မုဟ်ကျာတအ်ဏအ်မ္ဂး ညးတအ်စ ရေက်ဗာ်တၞံခြံက်၊ တၞံခၞိဟ်တအ်အိုတ်ရ။ ရေက်ပကောံ ဂွံတၞံခၞိဟ်၊ တၞံခြံက်တအ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ဒးရေက်တမ်ကၞောတ်တၞုၚ်ညံၚ် ဂွံညဳ ဒးသေ၀်ပ္တိတ်ထောံ သီုနေၚ် ခ္ၜောံတၠၚ်တၞံတအ်ဂှ်အိုတ်တုဲ ဟိုတ် ဒးဒုၚ်စဲတ္ၚဲညံၚ်ဂွံရုံဂပ်ဂှ်ရ တၞံဍေံကှ်ကတေန်အာရ။ ယ၀်စဲတ္ၚဲ အောန်မ္ဂး တၞံဍေံဍုက်ဟွံကှ်တုဲ အိုဟ်လောဲကၠုၚ်ပၠန်ရ။ စဲတ္ၚဲကှ်တုဲမ္ဂး ဒးခရိတ်ဂပေတ်ထောံ နကဵုလက်ဟတ်ကွဵုတဲကီု ဟွံသေၚ်မ္ဂး နကဵု ဒုန်ကရေက်တုဲ ခရေတ်ဖျေံလေ၀်ဂွံရ အဓိကဍေံညံၚ်ဂွံပေတ် ကလိတ်အာဟေၚ် တုဲ အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ဂှ်စတုတ်တာန် ကေတ်သ္က၀် တအ်ဂွံဖအိုတ်ရ။
၃။ တၞံတၞးသၠဂဇာၚ်တအ်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုၜဳကြုၚ်ပ္ဍဲကွာန် အကြာကၠအ် ဂူယာတအ်တုဲ ဗီုပြၚ်ဍေံ တၞံတၞးတိုန်ကၠုၚ် ဂၠိၚ်ဂၠိၚ်ကဵုထာၚ်သ္ဒအ် အ၀ဲ တၞးဗၞတ်ၜို ၅ ၝောံတဲ ပြၚ်နူဂှ်ညိလေ၀်နွံ ဇလတအ်ဂေတ်ပူ လ၀်တၞး သီုၜါလ္ပါ် သီုဇုတ်ဓရံၚ်လဒေါ၀်ဍေံပိကၠၚ်ဏီရ။ ယ၀်ရေက်တၞံတၞး သၠဂဇာၚ်တအ်ဂှ်မ္ဂး ဒးရေက်သေ၀်ပ္တိတ် တမ်ကၞောတ်တၞုၚ်တၞးဇလ ပ္ဍဲတၞးၜါလ္ပါ် သီုဇလဇုတ်ဓရံၚ် လဒေါ၀်တအ်ဂှ်တုဲ မွဲတၞးဂွံၜါတၞုၚ်ရ။ ကာလရေက်သေ၀်ပကောံတၞး ဂဇာၚ်တအ်တုဲ ညံၚ်ဍေံဟွံကဝေန် လုပ်အာဂှ် အဃောတၞးဍုက်ဍုက်ဂှ်ဟေၚ် ဒးတာန်သလိုန်ထောံ ကၠာ တုဲ ညံၚ်ဂွံကှ်ဂှ်လေ၀်ဒးစဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲစဵုကဵုကှ်ပၠန်ရ။ ကာလကှ်ကၠုၚ်ယျဟီုမ္ဂး ကလေၚ်သှ်ပၠးကၠေံ ဖအိုတ်တုဲ ဒးတပ်စန်ဒက်ပညဳကေတ်တမ် ကၞောတ်ညဳညဳတုဲ အိုတ်မ္ဂး စတုတ်တာန် ဗီုပြၚ်အ၀ဲဇကုနွံပၟိက်ဂှ် ဂွံအိုတ်ရ။
၄။ တၞံဟေအ်တအ်ဂှ်ပၠန် ဒှ်တၞံတိုန်မပ္တံကဵုအကြာကြုၚ်စော၀် လ္တူ ဂြိုပ်ဒဵုဇၞော်တအ်ဟေၚ်ကၠုတ်တိုန်တဴအိုတ်ရ။ တၞံဟေအ်ဏအ် ပၠန် လေ၀် ဗီုပြၚ်တုပ်ဗီုတၞံသၠဂဇာၚ်ဂှ်ကီုရ။ ဆ္ဂးတၞံကီုတၞးကီုအ၀ဲ ဟွံဇၞော် ဗီုတၞံသၠဂဇာၚ်တအ်ရ။ တၞံဟေအ်ဂှ်ဇၞော်မ္ဂး တၞးဍေံ ၃ ၝောံပြၚ်တုဲ တၞးဍေံၜါလပါ်ကီုသီုဇုတ်ဓရံၚ် လဒေါ၀်တအ်ကီုဇလ ဂေတ်ဗိုၚ်လ၀် ပိကၠၚ်ပၠန်ရ။ ဒးရေက်သေ၀်ဍေံ ဒးကၠောန်ဗီုတၞံသၠဂဇာၚ်ဂှ်ကီု တုပ်တုပ်ရ။ ပ္ဍဲအရာစဲတ္ၚဲတုက်တာန်တအ်ပၠန်လေ၀် ဗီုသ္က၀်သၠဂဇာၚ် ဂှ်ဟေၚ် ဒးတုတ်တာန်ပၠန်ရ။ စပ်ကဵုတၞံတိုန်သဘာ၀ (၄) ဂကူဏအ် တုဲ ညးတမၠာတအ် ညးတအ်တုတ်တာန် ကၠုၚ်သ္က၀်ဗီု ပြၚ်နာနာသာ် အိုတ်ရ။ ဒှ်နဲကွတ်တဲအာဲကၟာဲမိမဇုဇဗဴလပိုဲတအ် ဗ္တောန်စၠောံကၠုၚ်တဲ ခေတ်အဆက်ဆက်တေံရ။ အခေတ်လၟုဟ် ၜိုန်သ္က၀်ကၠောန်လ၀် နကဵုပလာတ်သတေတ် အရံၚ်စုၚ် မၞုံဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ ခိုဟ်ကျေ၀်မံၚ် ကီုလေ၀် မၞိဟ်အ၀ဲဇၞော်ဗျူတအ်မ္ဂး ညးတအ်ဒးစိုတ် ကဵုသ္က၀်တုတ် တာန်ကေတ် နကဵုတဲတၞံတိုန်သဘာ၀ တအ်ဂှ်သၟးဂၠိုၚ် ရ။ သၟူဓါတ် တိတ်နူသ္က၀်တအ်မ္ဂး ၜိုဟ်ဂံက်လောန်တုဲ အခိၚ်က္ညၚ်ကတဴမ္ဂး ဓါတ်ဂံက်မံက်ကၠုၚ် အခိၚ်ၜိုဟ်ဂံက်မ္ဂး ဓါတ်ဂမ္တဴ မံက်ကၠုၚ် ဍေံပ္ညဳပ္ညပ် ကဵုဘဲဒဏ်ဥတုတအ်လေပ်တုဲ စ္ဍးသာဲနူဘဲအန္တရာဲ ဓါတ်မတိတ်နူ ပလာတ်သတေတ်တအ်ဟေၚ်ရ၊ နသၟူ အမြာဲ ဓါတ်သ္က၀်လးလ၀်ဂှ်မ္ဂး ယီုပၠုပ်ကဵုကျာစုက်လုက် ကဵုသၟုဟ်သဘာ၀တအ်ဂှ်ရ ညးဇၞော်ဇၞော် တအ် ဒးဂၞပ်စိုတ်အိုတ်ရ။
ကာလတ္ၚဲဏအ် သ္ၚဳမၠာ်ရံၚ်အာမ္ဂး ပညာကွတ်တဲမန် တုတ် တာန်သ္က၀်ဏအ် ၜိုန်မိမဇုဇဗဴလပိုဲဂမၠိုၚ် ညးတအ်တုတ် တာန်လေပ် ဒၟံၚ်ကီုလေ၀် မၞိဟ်ခေတ်လၟုဟ်ကီု၊ သၟတ်တ္ၚဲဏအ်ကီု ညးစိုတ်လုပ် စအောန်ကၠုၚ်ကွေံရ။ နကဵုအရီုဗၚ်ပလာတ်သတေတ်တအ် သၠဲလး ကၠုၚ် အကြာဗွိုၚ်မၞိဟ်ဂၠးက၀်တအ်အိုတ်ဂှ်ရ ပညာကွတ်တဲ တအ် ဏအ် ဒးဗၠိုက်တၞီ ကၠေံကၠက်အာအကြာခေတ်တ္ၚဲဏအ်ရ။ နကဵု ကပေါတ်ဒမြပလာတ် သတေတ်တအ်ဂှ် အကြာဗွ၀်ဖျာဏအ် ရာန်ကေတ်ဗွဲမလောဲသွာ ကလိဂွံမာန်အိုတ်ဂှ်ရ ကပေါတ်ကွတ် တဲတအ်ဂှ် ဒးကၠောန်အခိၚ် အိုတ်ဂၠိုၚ်ဂှ်ရ ညးသုၚ်စောဲ အောန်စှ်ေ ကၠုၚ်သိုက်သိုက်အိုတ်ရ။ ကပေါတ်အရပ်စပ်ကွတ်တဲနာနာသာ် တအ် ပ္ဍဲဗွိုၚ်ဗွ၀်ဖျာတအ်ဟေၚ် ဂွံဆဵုညာတ်ဒၟံၚ်ညိညိညညဏီရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲဗွိုၚ်မိမညးဍုၚ်ကွာန် ညးဍောတ်သၟတ်ကောန်ၚာ်တ္ၚဲဏအ်ဂှ် ဆေၚ် စပ်ကဵု ပညာကွတ်တဲမန် တုတ်တာန်သ္က၀်ဏအ် ညးကတ်လ္ၚတ် ဗ္တောန်စၠောံတဲဟွံမွဲတုဲ မ္ဒးကၠေံကၠက်ကြပ်တၞီဗၠိုက် အာအိုတ်ဒၟံၚ်ယျ။
ဗွဲမအဲပရဲဟေၚ်
မိချူခေတ် ဍုၚ်ကၟာ၀က်(ရးဇြာ)